KOFFIEPRAAT: HELEN EN TIFFANY OVER INTERCULTURELE COMMUNICATIE

KOFFIEPRAAT: HELEN EN TIFFANY OVER INTERCULTURELE COMMUNICATIE

In de blogserie Koffiepraat delen Bijlers hun gedachten over maatschappelijke ontwikkelingen en het vakgebied, geïnspireerd door de spontane gesprekken die ontstaan bij het koffiezetapparaat en die je soms flink aan het denken kunnen zetten. In deze blog bespreken Tiffany en Helen het belang van interculturele communicatie. Tiffany, met zowel de Amerikaanse als Britse nationaliteit, is Hoofd Onderwijs bij het Britse PR- en public affairs bureau PLMR. Ze bracht twee weken door op ons kantoor in Rotterdam en maakte zo interculturele communicatie van dichtbij mee. Helen verbleef in 2022 twee weken in Berlijn bij ons partnerbureau navos als onderdeel van hetzelfde Global Communication Alliance (GCA) uitwisselingsprogramma.


Dit programma is mogelijk door ons lidmaatschap van de Global Communication Alliance, een wereldwijd netwerk van gelijkgestemde, onafhankelijke bureaus met jarenlange ervaring in communicatie, PR en public affairs. Dankzij dit netwerk werken we regelmatig samen met internationale bureaus zoals het Britse bureau Allison + Partners. Wat hebben Helen en Tiffany geleerd van dit internationale avontuur en hoe kunnen we deze lessen toepassen in ons vakgebied?

Tiffany, je hebt de afgelopen twee weken crossculturele communicatie aan den lijve ondervonden. Wat waren de meest verrassende dingen die je hebt geleerd over de manier van communiceren van onze Nederlanders?

Eén van mijn beste vriendinnen is Nederlands en was vroeger mijn buurvrouw in Londen. Ze heeft altijd een hele directe manier van praten. Voor een lange tijd dacht ik dat het haar persoonlijkheid was. Maar nu, na hier wat langer te zijn geweest, begrijp ik dat het geen kwestie van persoonlijkheid is, maar eerder van cultuur. Hier in Nederland is de communicatiestijl heel direct, mensen zeggen wat ze denken. Dat gebeurt heel eerlijk en uit oprechte interesse en nieuwsgierigheid naar mensen. Ook al is het zo direct, die openheid kan ontwapenend zijn – ik merk dat ik zelf daardoor veel opener ben tegen mensen. Ik hou ook van de Nederlandse humor. Scherp, geestig en snel. Heel anders dan de Amerikaanse humor, maar meer vergelijkbaar met het Britse gevoel voor humor.

En Helen, hoe zit het bij jou andersom?

Als Brit die in Nederland is opgegroeid, ben ik altijd extra gevoelig voor culturele verschillen. Als we bezoekers uit het buitenland krijgen, zoals jij, word ik me er erg bewust van hoe Nederlands ik tegenwoordig soms kan zijn. Maar het is ook een moment om de goede kanten van de Nederlandse én Britse cultuur te herwaarderen. Ik denk bijvoorbeeld dat de balans tussen werk en privé heel belangrijk is voor Nederlanders. Is dat iets wat jij de afgelopen weken ook hebt ervaren?

Tiffany vertelt: ”Absoluut! Een goed voorbeeld daarvan voor mij zijn de lunches die jullie dagelijks samen hebben. Ik weet nog dat ik me op mijn eerste dag afvroeg of dit speciaal voor mij was, omdat het zo bijzonder leek. Maar de tijd nemen om collectief samen te lunchen, even een half uurtje weg van je computer, maakt een enorm verschil in hoe productief je de rest van de dag kunt zijn.”

Hoe zouden jullie de rol van interculturele communicatie binnen het communicatievak omschrijven?

Tiffany: ”Ik denk dat deze ervaring me er op een goede manier aan heeft herinnerd hoe belangrijk het is om bij elke vorm van communicatie goed na te denken over wie je publiek is. Het is essentieel om dit in gedachten te houden bij het opstellen van je boodschap. Ga er niet zomaar van uit dat mensen precies hetzelfde denken en voelen zoals jij.”

Helen: ”Ik geloof dat ons vakgebied enorm zou profiteren als we vaker de tijd nemen om hierbij stil te staan bij het creëren van communicatie. In Nederland heeft bijna een kwart van de bevolking een niet-Nederlandse achtergrond. Wanneer we een campagne ontwikkelen die het Nederlandse publiek moet bereiken, moeten we hier rekening mee houden. Het gaat verder dan alleen de keuze van de taal waarin we communiceren. Het draait om het begrijpen van onze doelgroep, wat hen motiveert, maar ook wat hen kan kwetsen. Het omvat verbale communicatie – welke woorden en taalgebruik we kiezen – maar ook de visuele aspecten, zoals afbeeldingen, kleuren en symbolen . Een voormalige stagiair van ons heeft hier een handboek (Bijl inclusiewijzer) over geschreven dat nu een waardevolle bron vormt in ons dagelijkse werk.”

Waarom is het essentieel om rekening te houden met alle aspecten van communicatie, inclusief non-verbale en culturele elementen?

Helen: ”Het is cruciaal om alle aspecten van communicatie, inclusief non-verbale en culturele elementen, in overweging te nemen omdat je wilt dat je boodschap effectief is en je doel bereikt. Zonder rekening te houden met alle aspecten van communicatie, loop je het risico dat je publiek zich niet aangesproken voelt of zelfs de boodschap negeert. Zo is non-verbale communicatie van groot belang, aangezien maar liefst 80 procent van onze communicatie non-verbaal is, iets wat veel mensen zich niet realiseren.”

Tiffany deelt een voorbeeld dat haar tijdens haar verblijf in Nederland opviel: ”In Nederland heb ik bijvoorbeeld bepaalde typische gewoonten, gebaren of geluiden opgemerkt die elders niet zo vaak voorkomen. Hoewel mensen zich er vaak niet bewust van zijn, zijn deze subtiele signalen een krachtig voorbeeld van non-verbale communicatie en laten ze zien hoe deze vorm van communicatie ons beïnvloedt. Zo heb ik gemerkt dat tijdens gesprekken sommige mensen plotseling hun lippen op elkaar klemmen en zuchten. Het lijkt alsof dit een teken is dat ze het onderwerp van het gesprek nogal belachelijk vinden. Opvallend genoeg betrapte ik mezelf er ook op dat ik dit deed!”

Kun je specifieke voorbeelden geven van situaties waarin interculturele communicatie een belangrijke rol speelde? Hoe ben je hiermee omgegaan?

Helen deelt een ervaring uit het verleden: ”In mijn vorige baan heb ik verschillende keren te maken gehad met culturele verschillen en interculturele communicatie. Ik had een aantal keer verschillende vergaderingen in China waarbij de persoon tegenover me de hele tijd op zijn mobiele telefoon keek. Ik vond het erg onbeleefd overkomen, maar toen ik terugkwam en dit met een Chinese vriendin besprak, legde zij uit dat het in de Chinese cultuur essentieel is om altijd bereikbaar te zijn voor je baas en snel te reageren. Dit inzicht hielp me te begrijpen waarom de persoon aan de telefoon zat en het voorkwam dat ik een grote culturele fout maakte door het (in mijn ogen) onbeleefdheid te benoemen. Dit voorval illustreert hoe belangrijk het is om de culturele achtergrond van je gesprekspartner te begrijpen, je hierover in te lezen en rekening te houden met culturele verschillen.”

Wat zijn enkele uitdagingen die je hebt ervaren bij interculturele communicatie en hoe ben je daarmee omgegaan?

Tiffany: ”Ik geloof dat het observeren van mensen, wanneer je de tijd en de kans hebt, van onschatbare waarde is bij interculturele communicatie. Door simpelweg te kijken en te observeren krijg je een goed gevoel voor hoe mensen met elkaar omgaan, en dat kan als referentiekader dienen voor je eigen interacties. Hoewel er natuurlijk een taalbarrière is omdat ik geen Nederlands spreek, vind ik het grappig dat mensen zich vaak verontschuldigen voor hun Engels, terwijl ik juist heb gemerkt dat de meeste mensen die ik heb ontmoet uitstekend Engels spreken. En misschien een tip: als je ergens niet zeker van bent, vraag dan eens aan iemand hoe anderen dat zouden interpreteren.”

Helen sluit zich hierbij aan: ”Het is belangrijk om je te verdiepen in de cultuur waarmee je te maken hebt, in welke situatie dan ook. Wanneer je moeite doet om de ander echt te begrijpen, leg je een basis voor vertrouwen waarop je een betekenisvolle relatie kunt opbouwen. Dat vertrouwen zal je verder helpen in de communicatie met die persoon of dat publiek.”

Jullie hebben allebei ervaring opgedaan in het buitenland tijdens een uitwisseling bij een partnerbureau. Welke lessen hebben jullie hieruit geleerd en hoe beïnvloedt dit jullie kijk op interculturele communicatie?

Helen: ”Een belangrijke les die ik heb geleerd, is dat zelfs landen die geografisch dicht bij elkaar liggen, nog steeds grote culturele verschillen in communicatie vertonen. Neem Nederland en België maar als voorbeeld. Een Belgische journalist op dezelfde manier benaderen als een Nederlandse is nagenoeg kansloos. Het maakt niet uit hoe klein of groot die verschillen zijn, het is cruciaal om ze in gedachten te houden bij het communiceren met een publiek. Voor mij benadrukt dit nogmaals het belang van interculturele communicatie en een lokale benadering. We werken samen met bureaus uit andere landen en worden zelf ingezet voor internationale klussen als het lokale Nederlandse bureau. Om Benelux breed klanten te bedienen zijn we een joint venture aangegaan met Belgisch bureau Wyngs. Door gebruik te maken van hun lokale kennis van de markt kunnen we effectiever communiceren en ons aanpassen aan de culturele nuances en voorkeuren van het Belgische publiek.”


Tiffany ziet overeenkomsten tussen Bijl PR en PLMR: ”Ik denk dat onze bureaus in veel opzichten erg op elkaar lijken wat betreft aanpak, cultuur en vriendelijkheid. Het was de kans om het op een iets andere manier te zien, door verschillende klanten, verschillende perspectieven, die me inspireerde om veel meer op creativiteit te leunen. Ik denk ook dat ik vaker directer moet zijn op een Nederlandse manier en me meer moet richten op mijn eigen balans tussen werk en privé, wat hier een grote culturele factor is. En natuurlijk moet ik een manier vinden om al die heerlijke kazen waar ik nu zo dol op ben, mee terug te nemen!”