Participatie gebied Waterkant Rotterdam

Dit deden wij in opdracht van en in nauwe samenwerking met Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas (StiGaM) die samen met de Gemeente Rotterdam een nieuwe ambitie zou formulieren voor het gebied Waterkant. Bijl PR werkt op dat moment al enkele jaren voor StiGaM voor strategisch communicatieadvies en public relations van het hele Rotterdams Tij. Hierin trokken we nauw op met Campagne die ondersteunt in branding en content.

Nadat de Raad van State eind 2022 een streep trok door het eerdere bestemmingsplan en de plannen voor een nieuw stadion niet doorgingen, moesten voor het gebied nieuwe plannen gemaakt worden. Door ontwerpbureaus EFFEKT, OMA en LOLA is een consultatiedocument opgesteld dat diende als basis voor gesprekken met toekomstige bewoners, de gemeente, projectontwikkelaars, bouwers, en omwonenden. De reacties op dit document zijn verzameld in een participatierapport, dat belangrijke inzichten bood voor het ambitiedocument en de verdere ontwikkeling van Waterkant. In juni 2024 ging de Rotterdamse gemeenteraad akkoord met de plannen voor het gebied: de bijna 5000 extra woningen zullen een belangrijke bijdragen aan het woningentekort.

StiGaM en gemeente Rotterdam vroegen ons een participatietraject mede te organiseren voor het gebied Waterkant. Het doel was om input van een zo breed mogelijk publiek te verzamelen voor de verdere uitwerking van de plannen. Deze input moest komen van toekomstige bewoners en bezoekers, huidige omwonenden, ondernemers en andere belanghebbenden, zodat de nieuwe plannen goed zouden aansluiten bij de wensen en behoeften van de gemeenschap. Bovendien was het belangrijk om middels de participatie alvast draagvlak voor de plannen te creëren en alvast een relatie op te bouwen met de verschillende partijen. Rotterdam-Zuid kenmerkt zich door de veelheid aan culturele achtergronden en talen. Het was daarom belangrijk om de verschillen binnen die groepen te erkennen en een zo breed mogelijk publiek te spreken en daarin variatie in leeftijd, culturele achtergrond, locatie en taal- en digitale vaardigheden te waarborgen. Alle input werd gebundeld in een participatierapport dat tevens aan de gemeenteraad werd aangeboden.

Onze strategie was gericht op een breed en laagdrempelig participatieproces. We zetten telkens in op zowel kwalitatieve input als kwantitatieve resultaten. Onze uitdaging was om echt input bij zoveel mogelijk verschillende groepen op te halen. Bovendien besteedden we veel aandacht aan een gebalanceerd rapport, waarbij we in de conclusie de verschillende stemmen (kwantitatief versus kwalitatief) zorgvuldig lieten meewegen. In samenwerking met Omgevingsmanagers Johanneke de Lint van StiGaM en Theo Kion van de gemeente Rotterdam, werden diverse activiteiten georganiseerd. Naast de reeds bestaande participatieactiviteiten zoals inloopavonden en buurtgesprekken, bedachten we manieren om op een laagdrempelige manier met omliggende buurtbewoners en toekomstige bewoners in gesprek te gaan (kwalitatief) en zoveel mogelijk stemmen te ‘horen’ via online wegen (kwantitatief). Hierin waren we ook altijd in nauw contact met lokale organisaties omdat zij de buurt en bewoners het beste kennen. Impressies uit het consultatiedocument Waterkant (maart 2023) dienden als basis. Op grote borden lokten deze reacties uit van de aanwezigen.

Met een koffiekar bezochten we drukke plekken (zoals de markt, een kinderspeeltuin, buurtfeest en winkelcentrum) in Rotterdam Zuid om onder het genot van een gratis kop koffie mensen om hun mening te vragen. Op warme dagen verving een schaafijskar de koffiekar. Daarnaast waren er inloopmiddagen- en avonden waar betrokken buurtbewoners naartoe konden om meer informatie te ontvangen en tevens hun visie te delen. Kinderen en jongeren zijn op een speelse manier bevraagd door te schrijven, tekenen en stickers te plakken op posters tijdens sportevenementen. Maar ook hebben we een intensiever gesprek gevoerd met een kleinere groep kinderen en jongeren in de buurt.

Andere activiteiten werden gezamenlijk door de gemeente Rotterdam en StiGaM georganiseerd (zoals gesprekken met een klankbordgroep, de wijkraden, sociaal ondernemers en studenten). Deze opgehaalde input integreerden wij dan in het participatierapport. Gedurende het traject evalueerden we continu samen met de gemeente en StiGaM of de input voldoende inzichten opleverde en of we voldoende variatie in de doelgroep hadden bereikt. Toen bijvoorbeeld bleek dat we nog te weinig input van jongeren hadden ontvangen, kozen we ervoor hier nog een extra participatieactiviteit voor te organiseren.

Verschillende manieren van participatie:

• Informeren van wijkraden
• Inloopbijeenkomsten
• Werksessies met betrokken partijen
• Gesprekken met (sociaal) ondernemers
• Online enquêtes
• Gesprekken met kinderen
• Participatie met jongeren
• Korte gesprekken met passanten in wijken en tijdens buurtfestivals
• Projecten met studenten van de Hogeschool Rotterdam
• Social media polls
• Klankbordgroep Waterkant

Deze activiteiten zorgden voor een rijke verzameling aan reacties en inzichten, essentieel voor het verdere ontwikkelingsproces van Waterkant.

Het participatietraject was een groot succes, met uitgebreide input uit diverse hoeken:

• Meer dan 500 persoonlijke gesprekken
• 908 ingevulde enquêtes
• 188.470 views op social media
• 3.746 bezoeken op de landingspagina van Waterkant
• Een item op TV en Radio Rijnmond
• 60 aanmeldingen voor de klankbordgroep Waterkant
• 19 verschillende locaties in Rotterdam Zuid bezocht
• Deelname van jong (5) tot oud (92)

De verkregen inzichten zijn verwerkt in de Rapportage Participatie Gebied Waterkant en hebben direct invloed gehad op het Ambitiedocument Waterkant. De Rotterdamse gemeenteraad heeft in juni 2024 het Masterplan en het Ambitiedocument Waterkant goedgekeurd, met complimenten voor het uitgevoerde participatietraject. Dit succes heeft geleid tot een motie van partij DENK om de lessen uit dit participatietraject te gebruiken voor toekomstige grote gebiedsontwikkelingen in de stad. Een citaat uit de motie:

“…naar aanleiding van de goede participatie bij Feyenoord City 2.0 lessons learned op te stellen voor andere participatietrajecten in de stad; ervoor te zorgen dat deze inzichten ook toegepast worden bij toekomstige participatie bij grote gebiedsontwikkeling in de stad; erop toe te zien dat deze formidabele vorm van participatie wordt gewaarborgd;…”

Met deze participatieactiviteiten hebben we niet alleen waardevolle input voor het gebied Waterkant verzameld, maar ook een voorbeeld gesteld voor toekomstige participatieprocessen in Rotterdam. Hierop zijn we trots en kijken we uit naar de verdere ontwikkeling van dit dynamische gebied. Ons werk voor Rotterdams Tij en StiGaM zetten we voort en in de toekomst richten we ons vooral op het op de kaart zetten van dit mooie nieuwe gebied en het communiceren van alle ontwikkelingen.